Τα μαθηματικά, σωστά ιδωμένα, κατέχουν όχι μόνο την αλήθεια
αλλά και υπέρτατη ομορφιά. Μπέρτραντ Ράσελ
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΕ ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ
Βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα
Πρέπει να συγκεντρωθώ...
...όπως ποτέ άλλοτε...
...για να προσπαθήσω να σας βοηθήσω να σχηματίσετε μια σωστή εικόνα...
...για την πιο ρομαντική προσωπικότητα...
...στην πρόσφατη ιστορία των μαθηματικών.
Ο Ραμάνουτζαν ήταν Ινδός...
...και υποθέτω ότι είναι πάντα λίγο δύσκολο...
...για έναν Άγγλο και έναν Ινδό...
...να καταλάβουν ο ένας τον άλλον πλήρως.
Του χρωστάω περισσότερα απ΄ όσα χρωστάω σε άλλον συνάδελφο...
...και η συνεργασία μου μαζί του ήταν το μόνο ρομαντικό γεγονός της ζωής μου.
Ήταν, κατά μία έννοια, δική μου ανακάλυψη.
Αλλά δεν τον εφηύρα εγώ.
Όπως όλοι οι σπουδαίοι άνθρωποι, εφηύρε τον εαυτό του.
Η δυσκολία μου, λοιπόν...
...δεν είναι ότι δε γνωρίζω αρκετά για ΄κείνον...
...αλλά ότι γνωρίζω και νιώθω πάρα πολλά.
Μπορείτε επίσης να δείτε ότι έχω ασχοληθεί...
...και με δικές μου μαθηματικές έρευνες.
Δεν έχεις πτυχίο. Δεν είσαι προσλήψιμος.
Θα σου γράψω μία σύσταση. Ίσως κάποιος...
Με όλο το σεβασμό, κύριε. Έχω συστάσεις.
Αυτό που χρειάζομαι είναι δουλειά.
Σας παρακαλώ. Είμαι παντρεμένος.
Όλοι ίδιοι είστε.
Φύγε. Τώρα!
Είμαι καταδικασμένος, σαν τον Γαλιλέο.
Πέθανε φτωχός, ξέρεις.
Τουλάχιστον διατηρείς την αξιοπρέπειά σου.
Ό,τι είναι γραμμένο στη μοίρα σου, θα συμβεί.
Δε μπορείς να το αλλάξεις.
Η μοίρα μου είναι να έχω μια σύζυγο που ζει με τη μητέρα μου...
...ενώ εγώ κοιμάμαι εδώ μ΄ εσάς, γιατί οι Βρετανοί με θεωρούν τρελό.
Όπως κι εμείς οι Ινδοί.
Πού πήρες πτυχίο μαθηματικών;
Δεν έχω.
- Πόσα πτυχία έχεις; - Κανένα.
- Σε ποιον άλλον το έδειξες αυτό; - Στους πάντες.
Σε Βρετανούς, σε Ινδούς. Όλοι με στέλνουν σε κάποιον άλλο.
Μπορώ να σου προσφέρω δουλειά...
...αλλά τα βράδια σου θα πρέπει να τα περνάς εξηγώντας μου αυτό.
Δουλειά;
- Είμαστε σύμφωνοι; - Ναι.
- Βεβαιότατα, κύριε. - Ωραία.
Φέρε και τη γυναίκα σου εδώ για να είστε μαζί.
Και φόρα αυτό.
Ακολούθησέ με.
Σερ Φράνσις, αυτά είναι τα σημερινά λογιστικά βιβλία.
Και ο καινούργιος μας γραμματέας.
Ναράγια, πόσο καιρό δουλεύεις για ΄μένα;
Από τότε που βοήθησα στο σχεδιασμό της γέφυρας του Γκοντάβαρι...
...το οποίο με υποχρεώνει να σας αποκαλώ "Σερ".
Σερ Φράνσις.
Αυτός ο άνθρωπος μοιάζει με άστεγο.
- Πάρε τον από ΄δώ. - Κύριε, σας παρακαλώ.
Συγχωρήστε την εμφάνισή μου...
...αλλά είμαι πραγματικά πολύ καλός με τους αριθμούς.
Αυτό που βλέπετε τώρα είναι ένα απλό γυαλί...
...αλλά σας υπόσχομαι ότι σύντομα θα δείτε ένα διαμάντι.
Μάλιστα...
Ελπίζω τα λογιστικά σου να είναι το ίδιο δυνατά όσο ο εγωισμός σου.
Μητέρα, αυτό είναι.
Είναι το καλύτερο που μπορώ να κάνω τώρα.
Είναι ένα σπίτι.
Παρακαλώ.
Πού είναι η κουζίνα;
Είναι μέσα.
Από τον γάμο.
Μην ανησυχείς. Θα κοιμάμαι στο πάτωμα.
Το έχω συνηθίσει.
Πρέπει να γυρίσω στη δουλειά τώρα.
Γιατί δε χρησιμοποιείς τον άβακα;
Τα έκανα πιο γρήγορα με το μυαλό.
Εντυπωσιακό.
Αν έρθει ο Σερ Φράνσις εδώ, κάνε τουλάχιστον ότι τον χρησιμοποιείς.
Βλέπω ότι δουλεύεις πάνω σε δικούς σου τύπους.
Το χαρτί είναι πολύτιμο εδώ.
Θα βρεις πολλά χαρτόνια κάτω στις αποβάθρες.
Ευχαριστώ, κύριε.
Θα τα πούμε το βράδυ.
Ραμάνουτζαν...
...πρέπει να αναζητήσουμε ένα ακροατήριο...
...με κάποιον που πραγματικά τα καταλαβαίνει όλα αυτά.
Έχω πάει σε όλους στο Μαντράς.
Μαντράς...
Ξέρεις ότι αυτό το όνομα προέρχεται από τη λέξη Μανταράτζια;
"Το βασίλειο των ανόητων".
Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος εκεί έξω.
Και υπάρχει και η Αγγλία.
Δεν έρχεσαι στο σπίτι.
Εγώ οφείλω να ζητήσω συγγνώμη που τον κρατώ εδώ.
Αρκετά για απόψε, Ραμάνουτζαν.
Συγγνώμη.
Μου είπαν ότι αγαπάς τους αριθμούς περισσότερο απ΄ τους ανθρώπους.
Από μερικούς.
Όχι από εσένα.
Ίσως να ξεκινήσουμε από την αρχή.
Είμαι ο Ραμάνουτζαν.
Και εγώ είμαι η γυναίκα σου.
Έλα. Μπορείς να κοιτάξεις.
Παρακαλώ.
Τι σημαίνουν όλα αυτά;
Είναι σαν ένας πίνακας ζωγραφικής, νομίζω.
Αλλά φαντάσου ότι είναι ζωγραφισμένος με χρώματα αόρατα.
Και τι νόημα έχει αυτό;
Για ΄σένα φοβάμαι πως δεν έχει. Αλλά για ΄μένα είναι το παν.
Ίσως υπάρχει και κάποιος άλλος που...
...να το δει και να το καταλάβει.
Και για εκείνον θα είναι σημαντικό.
Τον έχεις γνωρίσει;
Όχι. Όχι ακόμα.
Θέλω να καταλάβω περισσότερα από τα αόρατα χρώματα.
Τι βλέπεις εδώ;
- Άμμο. - Ναι.
Φαντάσου να τη βλέπαμε από τόσο κοντά, να βλέπαμε τον κάθε κόκκο...
...το κάθε σωματίδιο.
Υπάρχουν σχέδια στο κάθε τι.
Στο χρώμα του φωτός.
Στις αντανακλάσεις στο νερό.
Στα μαθηματικά, αυτά τα σχέδια αποκαλύπτονται...
...με τους πιο απίστευτους τρόπους.
Είναι πολύ όμορφο.
Να κοιμηθείς στο κρεβάτι.
- Μητέρα; - Τι;
Έχω γίνει φίλος με το αφεντικό μου.
Θα βρει κάποιον που να καταλαβαίνει τη δουλειά μου, έξω από το Μαντράς.
Έχω από την Ινδία.
Αυτό είναι μεγάλη τιμή.
Τι ανοησίες λες;
Μητέρα, έχει δει κάτι σ΄ εμένα.
Σίγουρα σε βλέπει πολύ. Δεν είσαι ποτέ εδώ στο σπίτι.
Γιε μου, ανήκουμε στην κάστα των Βραχμάνων.
Απαγορεύεται να ταξιδέψουμε στις θάλασσες.
Ραμάνουτζαν;
Ραμάνουτζαν, άκουσέ με.
Αυτό το έργο είναι πολύ σημαντικό για να πεθάνει μαζί σου.
Πρέπει να δημοσιευτεί.
Αν εσύ, ένας Ινδός, είσαι στην κορυφή με αυτούς τους τύπους...
...τότε οι Βρετανοί, ακόμα κι αν μας έχουν υποτάξει...
...πρέπει να αναγνωρίσουν ότι στην εξυπνάδα είμαστε ίσοι.
Αφεντικό, σε παρακαλώ.
Δε μπορώ.
Είσαι απομονωμένος στο μυαλό σου όλη σου τη ζωή.
Τώρα άλλοι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να σε καταλάβουν.
Όχι μόνο η θεά σου η Ναμαγκίρι.
Φαντάσου.
Το μόνο που κάνω είναι να φαντάζομαι.
Αυτές οι δύο επιστολές...
Μπέικερ.
Χόμπσον.
Και ποιος είναι αυτός;
Αυτός είναι... ο Χάρντι. Πραγματικός ριζοσπάστης.
Ξέρεις, μεταρρύθμισε μόνος του...
...ολόκληρο το προπαρασκευαστικό σύστημα εξετάσεων.
Αναποδογύρισε εκατοντάδες χρόνια ιστορίας.
Είναι ο άνθρωπός σου.
Στο Τρίνιτι, ε;
Βασιλιάδες, πρωθυπουργοί.
Ο Ισαάκ Νεύτωνας. Ο Μπάιρον.
Και τώρα ίσως ακόμα κι εσύ.
Προβλήματα στην Ευρώπη;
Θα υπάρξουν.
Κερδίσαμε τους Γάλλους με ένα γκολ στο Τουίκενχαμ.
Εννοούσα στα Βαλκάνια.
Α, στα Βαλκάνια.
Έχετε μια επιστολή που δείχνει να ήρθε από πολύ μακριά.
Λέτε να είναι μία ακόμα απάτη;
"Θέλω να συστηθώ ως γραμματέας του Λογιστικού Τμήματος."
- Τι είναι αυτή τη φορά; - Πολύ εντυπωσιακό, ομολογώ.
Κάποιος μπήκε σε μεγάλο κόπο.
Ένας ινδός γραμματέας;
Που ισχυρίζεται ότι μπορεί να δώσει νόημα...
...στις αρνητικές τιμές της συνάρτησης Γάμμα.
- Ο Λίτλγουντ είναι; - Δίχως αμφιβολία.
Ξέρεις, Λίτλγουντ...
...μόνο αυτή τη χρονιά, έχω λάβει επιστολές...
...από ανθρώπους που διατείνονται...
...ότι έχουν αποδείξει τις προφητικές ιδιότητες των Πυραμίδων...
...τις αποκαλύψεις των Σοφών της Σιών...
...και τα κρυπτογραφήματα που υποτίθεται ότι έκρυψε ο Μπέικον...
...μέσα στα έργα του του αποκαλούμενου "Σαίξπηρ".
Αλλά επιστολή από έναν ημιμαθή ινδό γραμματέα από το Μαντράς...
...που αμφισβητεί τις θεωρίες μου στην ανάπτυξη σειρών...
Αυτό πραγματικά τα ξεπερνάει όλα.
Πρέπει να πω ότι έχω διατυπώσει κι εγώ παρόμοιες θεωρίες.
Ώστε το παραδέχεσαι;
Μα αυτό ήταν 3 χρόνια πριν.
Όχι, όχι... Μιλάω για την επιστολή.
Πανέξυπνη τη βρήκα. Απορώ πού βρήκες τη ταχυδρομική σφραγίδα.
Σχεδόν με ξεγέλασες.
Ειλικρινά δεν ξέρω για ποιο πράγμα μιλάς.
Έλα τώρα. Δεν είμαι εντελώς ηλίθιος.
Δεν ξέρω πώς να σ΄ το βάλω στο ξερό σου το κεφάλι...
...αλλά ό,τι κι αν είναι αυτό που λες...
...εγώ δεν έχω καμία σχέση.
Παίξε.
Κύριε...
- Χάσατε το βραδινό. - Δεν πεινάω.
Σας λέω ότι έρχεται πόλεμος, δεν υπάρχει αμφιβολία.
Γιατί μας οδηγούν εκεί σαν τα πρόβατα στη σφαγή...
...και κανείς δε νοιάζεται να αμφισβητήσει τίποτα.
Έρχεται, σας λέω. Μπορείτε να το οσμιστείτε.
Είσαι το ίδιο παρανοϊκός με τον Χάρντι.
Με όλον τον σεβασμό, Μπέρτι, εμένα δε με φτάνεις.
Λίτλγουντ, μπορώ να σου πω;
Ναι, βεβαίως.
Ολοκληρώματα.
Άπειρες σειρές.
Ένας Θεός ξέρει τι άλλο.
Ω, συγγνώμη.
Πάντα ξεχνάω ότι δεν πιστεύεις σε κάποιο υπέρτατο ον.
Σωστά.
Αν όμως ο τύπος αποδειχτεί γνήσιος, ίσως χρειαστεί να αναθεωρήσεις.
Πρέπει να είναι γνήσιος.
Ποιος θα είχε τη φαντασία να εφεύρει όλα αυτά;
Πάντως με κολακεύει ότι πίστεψες πως τα σκέφτηκα εγώ.
Αυτές οι δύο άπειρες σειρές είναι οι πιο συναρπαστικές.
Ναι, με κατατρόπωσαν εντελώς. Δεν έχω ξαναδεί παρόμοιες.
Πάντως είναι ύπουλες.
Θα στοιχημάτιζα στις υπεργεωμετρικές σειρές.
Ο μεγάλος μας Λίτλγουντ, είναι αποσβολωμένος.
Είναι στην κλάση του Χομπς, θα έλεγα.
"Όντας άπειρος...
θα εκτιμούσα αφάνταστα την οποιαδήποτε συμβουλή σας."
"Ειλικρινά δικός σας, Σ. Ραμάνουτζαν."
Τι σημαίνει το "Σ";
Μπορείς να τον ρωτήσεις.
- Σκοπεύεις να τον προσκαλέσεις εδώ; - Όχι βέβαια.
Λέω να τον αφήσω να σαπίσει στο γραφείο του στο Μαντράς.
Α, κύριε Ραμάνουτζαν.
Έχετε γράμμα.
Που εστάλη από την Αγγλία. Το Κέμπριτζ της Αγγλίας.
Από κάποιον κύριο Γκ. Χ. Χάρντι.
Ερχόμουν εδώ κι έβλεπα τα πλοία να φεύγουν.
Πάντα αναρωτιόμουν πώς θα ήταν να ήμουν κι εγώ μέσα.
Ήρθα επιτέλους, κι εσύ συζητάς να ταξιδέψεις στη θάλασσα;
Μας απαγορεύεται αυτό.
Δεν καταλαβαίνω.
Αν φύγεις, τα πράγματα δε θα είναι ποτέ πια ίδια.
Εδώ δεν είναι Καλκούτα ή Βομβάη.
Κανείς δε θα παντρευτεί τα παιδιά μας. Κανείς δε θα μας μιλάει καν!
Τότε θα μετακομίσουμε στην Καλκούτα ή τη Βομβάη.
Άλλωστε, δε θέλω να μιλάω με κανέναν άλλον εκτός από ΄σένα.
Υπόσχεσαι να με φέρεις κι εμένα αμέσως μόλις μπορέσεις;
Ναι.
Τότε αυτό θα κάνουμε.
Είσαι σίγουρος ότι θέλεις να το κάνω;
Κόψ΄ τα.
Έκοψες τα μαλλιά σου! Τι πήγες κι έκανες;
Μητέρα, αποφάσισα να πάω στην Αγγλία.
Εσύ το αποφάσισες; Ή αυτή σε έπεισε;
Ώστε να το σκάσετε και οι δυο μαζί. Ε;
Για όλα φταίει αυτή.
Σε θέλει μόνο για τον εαυτό της.
Παρακαλώ να φροντίζετε η μία την άλλη όσο λείπω.
Να μην ξεχνάς ποτέ τις προσευχές σου.
Να μη μολύνεις τον εαυτό σου με τα φαγητά τους...
...αν θέλεις ποτέ να επιστρέψεις.
Μη με ξεχάσεις.
Δε θα μπορούσα ποτέ.
Ορκίζομαι.
Λοιπόν, φεύγουμε.
6.000 μίλια. Μπορείς να το φανταστείς;
Έχω γνωρίσει και μεγαλύτερους αριθμούς.
Μην αφήσετε τα νέα να σας χαλάσουν τη μέρα με τον Ινδό.
Είμαι σίγουρος ότι δε σημαίνει πόλεμο.
Και σταμάτα τους χαρακτηρισμούς για τους Ινδούς.
Μήπως είσαι ο Ραμάνουτζαν, κατά τύχη;
Εντελώς κατά τύχη.
Τζον Λίτλγουντ. Χαίρω πολύ.
Ερχόμουν να σε προϋπαντήσω.
Θα έρθεις μαζί μου;
Ναι.
Πετυχαίνει τον σκοπό του.
Μη σε τρομάζει.
Η μεγάλη γνώση συχνά έχει ταπεινή καταγωγή.
Ακολούθησέ με.
Βλέπεις εκείνο το δέντρο;
Είναι η μηλιά κάτω απ΄ την οποία καθόταν ο Νεύτωνας...
...όταν το μήλο έπεσε στο κεφάλι του και ανακάλυψε τη βαρύτητα.
Από εδώ. Σε περιμέναμε με ανυπομονησία αρκετό καιρό.
Πάντως εγώ το βρίσκω εγκληματικό.
Φέρνουμε αυτούς τους Ινδούς εδώ...
...με μεγάλα έξοδα, και κοίτα τι συμβαίνει.
Δεν είναι απλά ότι αυτός ο τύπος ο Ράμτζιν...
...ο πώς-τον-λένε είναι Ινδός...
Γιατί έχουμε και Ινδούς φοιτητές εδώ.
Αλλά αυτοί έχουν και κάποια μόρφωση.
Είναι αίσχος.
Ο Ραμάνουτζαν είναι ειδική περίπτωση.
Για ποιο λόγο ακριβώς;
Όλοι μας διαβάσαμε την επιστολή του. Δεν υπάρχουν αποδείξεις.
Πρέπει έτσι απλά να δεχτούμε τον λόγο του;
Όχι.
Πρέπει να δεχτείτε τον δικό μου.
Αλλαγή, κύριοι.
Είναι ένα υπέροχο πράγμα. Αποδεχτείτε την.
Δες το σαν σημάδι σεβασμού, ότι έμειναν όλοι άφωνοι.
Είναι ο κύριος Χάρντι εδώ;
Είμαι ενθουσιασμένος που θα τον γνωρίσω.
Θα πρέπει να είναι πολύ ευγενικός για να με καλέσει εδώ.
Ναι...
Α, κατά φωνή κι ο διάβολος.
Γεια σας.
Είμαι ο Χάρντι.
Καλώς ήλθατε στο Τρίνιτι, κύριε Ραμάνουτζαν.
- Το προφέρω σωστά; - Μάλιστα, κύριε.
Τέλεια.
Είναι τιμή μου, κύριε.
Ευχαριστώ.
Ανυπομονώ να ξεκινήσουμε τη συνεργασία μας.
Λοιπόν, αύριο στις 10:00, στο γραφείο μου. Το περιμένω πώς και πώς.
Είπα κάτι λάθος;
Μην ανησυχείς.
Θα σε προσέχω εγώ.
Αν βέβαια πιστεύεις ότι στ΄ αλήθεια υπάρχει.
Επειδή υπάρχουν φήμες ότι ο κύριος Λίτλγουντ από ΄δώ...
...είναι μόνο ένα αποκύημα της φαντασίας του Χάρντι.
Αν ποτέ κάνει κάποιο λάθος, θα έχει κάποιον άλλο να κατηγορήσει.
- Ραμάνουτζαν, ο Μπέρτραντ Ράσελ. - Καλώς ήλθες στο μικρό μας άσυλο.
- Γεια σας. - Έλα μαζί μου.
Μην πατάς το γρασίδι!
Είναι για τα Μέλη μόνο!
Συγγνώμη, κύριε. Πώς θα πάω στη Νέα Πτέρυγα;
- Στον κύριο Χάρντι; - Από εκεί.
Έχεις κάτι στο μέτωπό σου.
Ω, ευχαριστώ.
Τα παπούτσια... με πονούν στα πόδια.
Συγγνώμη που άργησα.
Βλέπετε... όντως υπάρχετε.
Ναι.
Μάλιστα.
Ραμάνουτζαν, αποφασίσαμε ότι για το καλό όλων μας...
...πρέπει να παρακολουθήσεις μερικές διαλέξεις.
Μα ήρθα εδώ για να δημοσιεύσω.
Ναι. Όλα στον καιρό τους, ελπίζω.
Αλλά πρώτα χρειαζόμαστε αποδείξεις για τη δουλειά σου.
Δεν είναι κάτι που πρέπει να σε ανησυχεί.
Απλά πρέπει να εξοικοιωθείς με τις πιο επίσημες μεθόδους...
...που θα ωφελήσουν τη συνεργασία μας στο μέλλον.
Χρειαζόμαστε μια κοινή γλώσσα.
Μην περιμένεις να συζητάμε μαζί σου στη γλώσσα Τάμιλ.
Όχι, αλλά εσείς περιμένετε να μιλάω εγώ Αγγλικά.
Ακριβώς.
Έχουμε όλον τον καιρό μπροστά μας για δημοσιεύσεις.
Συγγνώμη, αλλά με όλο το σεβασμό, πώς μπορεί κανείς να το ξέρει αυτό;
Δε θέλω να πεθάνει μαζί μου.
Σε βεβαιώνω ότι δε θα συμβεί αυτό.
Ευχαριστώ, κύριε. Αλλά έχω πολλά περισσότερα να σας δείξω.
Όπως σας είπα...
...το γράμμα περιείχε μόνο ένα μικρό δείγμα των ανακαλύψεών μου.
Θα δείτε ότι έχω βρει και μία συνάρτηση...
...που δίνει ακριβώς το πλήθος των πρώτων αριθμών μικρότερων του X...
...με τη μορφή μιας άπειρης σειράς.
- Ακριβώς; - Ναι.
Σκέφτηκα ότι αν θα δημοσιεύαμε, θα έπρεπε να είναι κάτι συνταρακτικό.
Αυτό είναι...
...εντελώς απρόσμενο.
Χάρντι. Αυτό θα χρειαστεί μια ολόκληρη ζωή.
Ίσως και δύο.
Είναι ανησυχητικό να σε βλέπω τόσο ικανοποιημένο με τον εαυτό σου.
Μη μου πεις ότι έχει να κάνει μ΄ εκείνες τις σημειώσεις.
Μπορείς να χαραμίσεις την υπόλοιπη ζωή σου προσπαθώντας να αποδείξεις τα μισά...
...και να μην έχεις ποτέ άλλη πρωτότυπη ιδέα δική σου.
Μπέρτι.
Αν μπορούσα να αποδείξω με τη λογική, ότι θα πεθάνεις σε 5 λεπτά...
...θα λυπόμουν...
...αλλά η θλίψη μου θα μετριαζόταν πάρα πολύ...
...από την ευχαρίστηση της απόδειξης.
Μπορεί και να πραγματοποιηθεί η ευχή σου, με την Ευρώπη να φλέγεται...
...και με γέρους σαν εκείνον να κάνουν κουμάντο.
Όχι.
Όχι, απλά σε πονάει επειδή...
...ανησυχείς ότι αυτός θα ανέβει εκεί πάνω πριν από ΄σένα.
Αμφιβάλλω ότι ένα σκούρο πρόσωπο θα κοσμήσει ποτέ αυτούς τους τοίχους...
...πόσο μάλλον να γίνει Μέλος.
Ραμάνουτζαν; Έλα εδώ.
Έλα εδώ, κάθισε μαζί μας.
Καλώς ήλθες στο δείπνο μας. Λέγομαι Τσάντρα Μαχαλανόμπις.
- Και αυτός είναι ο Άντριου Χάρτλεϊ. - Με λένε Ραμάνουτζαν.
Καλά, όλοι ξέρουν ποιος είσαι, φίλε μου.
Μαθεύτηκε ότι ασχολείσαι με το θεώρημα των πρώτων αριθμών.
Είναι εξαιρετικό το ότι σ΄ έφεραν εδώ.
- Πολύ μεγάλη τιμή. - Υπάρχουν κι άλλοι Ινδοί;
Μερικοί. Είσαι από τον Νότο;
Εγώ από την Καλκούτα.
Θα πρέπει να είναι μεγάλο σοκ για ΄σένα.
Πάντως έχετε περισσότερα κοινά απ΄ ό,τι νομίζεις.
Ο πατέρας του ήταν ένας απλός δάσκαλος. Καμία σχέση με το Τρίνιτι.
Ο Χάρντι το κέρδισε με το σπαθί του. Πιθανότατα γι΄ αυτό και σε ανέλαβε.
- Είναι παντρεμένος; - Όχι.
Έχει παντρευτεί τη δουλειά του, όπως λένε.
Μάλλον αυτό σημαίνει εσένα τώρα.
Σταμάτα. Είναι χορτοφάγος.
Με συγχωρείτε.
Πατάτες, κύριε.
Ενώ αυτό είναι καλύτερο; Οι πατάτες μαγειρεύτηκαν με λαρδί.
- Λυπάμαι πολύ. - Όχι, δεν πειράζει...
Αλλά... νομίζω ότι θα φύγω.
Ελπίζω να σας ξαναδώ σύντομα.
Ραμάνουτζαν.
Έφαγες ένα καλό βραδινό;
Φτιάχνουν θαυμάσια προβατίνα.
Μάλιστα, κύριε. Ήταν πεντανόστιμο.
Και τα... δωμάτιά σου;
Είναι ικανοποιητικά;
Θέλω με τα πάντα να είσαι ευχαριστημένος...
...ώστε να είμαστε όσο πιο παραγωγικοί γίνεται.
Σας ευχαριστώ, κύριε.
Πολύ ωραίο χαρτί.
Ναι...
Χρησιμοποίησέ το έξυπνα.
Εντάξει. Σου εύχομαι καληνύχτα, λοιπόν.
Ωραία. Και τώρα...
Εσύ; Το παρακολουθείς αυτό;
Μάλιστα, κύριε. Με μεγάλο ενθουσιασμό.
Όμως δε βλέπω να κρατάς σημειώσεις. Μήπως θέλεις να προσθέσεις κάτι;
Έλα, λοιπόν, πάνω.
Άντε!
Θα χρειαστείς την κιμωλία.
Μα δεν... έχω ολοκληρώσει την απόδειξη.
Πώς το ξέρεις;
Δεν ξέρω. Απλά το ξέρω.
Λοιπόν, κύριοι... νομίζω ότι η ώρα μας τελείωσε.
Ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Όχι εσύ.
Μετανάστη, άκου να σου πω κάτι.
Δε θα κάνεις τέτοια κόλπα στο μάθημά μου.
Δεν ανήκεις εδώ, και μπορείς να το πεις του κυρίου σου του Χάρντι...
...ότι το είπα εγώ! Και τώρα φύγε!
Νεύτωνας Ξεπέρασε σε νοημοσύνη το ανθρώπινο είδος
Το ιερό μου κορδόνι.
Με βοηθάει να διώχνω τα κακά πνεύματα.
Τι κατάφερε εναντίον του κυρίου Χάουαρντ;
Συγγνώμη, κύριε.
Παρασύρθηκα.
Πράγμα που σπανίως συμβαίνει στις βαρετές του διαλέξεις.
Πώς το γνώριζες εκείνο το θεώρημα;
Έτσι μου ήρθε.
Κύριε Χάρντι, γιατί χάνουμε τον χρόνο μας...
...με όλες αυτές τις αποδείξεις;
Έχω τους τύπους.
Δεν είναι ότι δεν καταλαβαίνω τι ισχυρίζεσαι.
Είναι ότι δεν είμαι σίγουρος αν ξέρεις πώς έφτασες εκεί...
...ή ακόμα και αν οι ισχυρισμοί σου είναι σωστοί.
- Υπάρχουν λεπτά σημεία που... - Μα είναι σωστοί, κύριε.
Και έχω και σημαντικότερες νέες ιδέες.
Ναι, αλλά η διαίσθηση δε φτάνει. Πρέπει να μπορούν να αποδειχτούν.
Και λίγη ταπεινοφροσύνη δε θα έβλαπτε.
Γιατί νομίζεις ότι θέλουν να αποτύχουμε;
Επειδή είμαι Ινδός.
Ναι, υπάρχει και αυτό.
Αλλά κυρίως είναι αυτό που αντιπροσωπεύουμε.
Πες μου, ο Όιλερ και ο Τζάκομπι. Ποιοι είναι;
- Μαθηματικοί. - Είναι σκέτα ονόματα για ΄σένα.
Ο Όιλερ ήταν ο πιο παραγωγικός μαθηματικός του 18ου αιώνα.
Το περισσότερο έργο του το έκανε αφού τυφλώθηκε.
Τον Τζάκομπι, όπως εσένα, τον ανακάλυψαν...
...και ήταν σχεδόν το ίδιο εντυπωσιακός με τον Όιλερ.
Πιστεύω ότι είσαι στο ίδιο επίπεδο μ΄ εκείνους.
Αυτό που είχαν κοινό, και βλέπω και σ΄ εσένα, είναι η αγάπη για τον τύπο.
Φαίνεται παντού στα τετράδιά σου.
Να σε ρωτήσω κάτι;
Γιατί τα κάνεις, όλα αυτά;
Γιατί έτσι πρέπει. Τα βλέπω.
Σαν τον Όιλερ. "Ο τύπος για τον τύπο."
Μια τέχνη από μόνη της.
Και, όπως κάθε τέχνη... αντανακλά την αλήθεια.
Είναι η μόνη αλήθεια που ξέρω. Είναι η εκκλησία μου.
Και εσύ...
...όπως ο Μότσαρτ άκουγε μια ολόκληρη συμφωνία μέσα στο κεφάλι του...
...εσύ χορεύεις με τους αριθμούς ως το άπειρο.
Αλλά αυτός ο χορός, αυτή η τέχνη...
...δε μας κάνει συμπαθείς σε ορισμένες κλίκες...
...που μας βλέπουν σαν απλούς παπατζήδες.
Αν, λοιπόν, θέλουμε να αμφισβητήσουμε τομείς των μαθηματικών...
...που είναι τόσο καλά μελετημένοι...
...δεν έχουμε την πολυτέλεια του σφάλματος.
Θέλω να παρακολουθείς τα μαθήματα, να μην προσβάλλεις τους καθηγητές...
...και να συνεχίσεις με τις αποδείξεις σου...
...αλλιώς το πείραμά μας είναι καταδικασμένο ν΄ αποτύχει.
Έλα μαζί μου.
Θέλω να σου δείξω κάτι.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να τιμηθείς στη ζωή σου.
Για εμάς, το να γίνεις Μέλος είναι σίγουρα ένας τρόπος...
...αλλά κατά την ταπεινή μου άποψη...
...το να αφήσουμε μια κληρονομιά...
...εδώ, στη Βιβλιοθήκη Ρεν...
...αφότου θα έχουμε φύγει...
...είναι ο καλύτερος τρόπος.
Αυτή η βιβλιοθήκη φιλοξενεί τις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου...
...τα ποιήματα του Μίλτον...
...τη Βίβλο του Μόργκαν.
Αλλά εγώ εκτιμώ, ως άνθρωπος των αριθμών...
...ότι το απόλυτο αριστούργημα...
...είναι οι Μαθηματικές Αρχές του Νεύτωνα.
Ο Νεύτωνας αντιπροσωπεύει την απτή πλευρά της δουλειάς μας...
...τα τετράδιά σου αντιπροσωπεύουν την αφηρημένη.
Χρειάστηκε πολύς καιρός για να αποδειχθεί ο Νεύτωνας.
Γι΄ αυτό έχουμε υποχρέωση να αποδείξουμε το δικό σου έργο.
Και αν το κάνουμε, πιστεύω ότι κάποια μέρα...
Κάποια μέρα αυτά τα τετράδια θα βρουν τη θέση τους εδώ.
Καταλαβαίνεις τώρα τι διακυβεύεται εδώ;
Ωραία.
Ελπίζω να προσέχεις τον εαυτό σου...
...και ότι ο κύριος Χάρντι σου φέρεται καλά.
Όλοι εδώ είναι πολύ περήφανοι για ΄σένα.
Αλλά η πιο περήφανη απ΄ όλους είμαι εγώ.
Μου λείπεις κάθε μέρα...
...και περιμένω το γράμμα σου που θα μου πει...
...να έρθω να ζήσω μαζί σου πέρα από τον ωκεανό.
Είσαι τα πάντα για ΄μένα.
- Ανακάλυψα μια νέα σειρά. - Δε θέλω νέες σειρές.
Νόμιζα ότι σ΄ το εξήγησα. Χρειάζομαι τις αποδείξεις σου.
- Είχαμε κάνει μια συμφωνία. - Μα, κοιτάξτε την. Είναι σωστή.
- Πώς το ξέρεις; - Γιατί είναι γραμμένη.
Πού είναι γραμμένη, Ραμάνουτζαν;
Πάρε το παλτό μου, πήγαινε σπίτι σου...
...και ντύσου σωστά πριν παγώσεις.
Κύριε, έκανα τόσο δρόμο για να φτάσω εδώ.
Και μου υποσχεθήκατε ότι θα με βοηθήσετε να δημοσιεύσω.
Μη με κοιτάς έτσι. Είναι για το δικό του καλό.
Δε θα περίμενες να είναι τόσο έξυπνος, βλέποντας πώς ντύνεται.
Τι στο διάβολο είναι αυτό, τέλος πάντων;
Διαμερίσεις.
Όχι, όχι, περίμενε.
Αυτό ακόμα κι εσύ μπορείς να το καταλάβεις.
Οι διαμερίσεις P του αριθμού 4 είναι 5.
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν 5 τρόποι να γράψεις το 4 σαν άθροισμα:
1+1+1+1...
...3+1...
...2+1+1...
...2+2...
...και 4.
Φαίνεται αρκετά απλό.
Ναι. Έτσι φαίνεται.
Αλλά όταν μεγαλώσει ο αριθμός και φτάσει το 100...
...υπάρχουν 190.569.292...
...διαφορετικοί συνδυασμοί.
Ο Ταγματάρχης ΜακMάον τους υπολόγισε με το χέρι. Του πήρε εβδομάδες.
Κι αυτός εδώ νομίζει ότι μπορεί να επινοήσει μια συνάρτηση.
Να βάζεις τον αριθμό, οποιoνδήποτε αριθμό...
...και να βγαίνει το πλήθος των διαμερίσεων. Ως δια μαγείας.
Να υποθέσω ότι έχετε προσπαθήσει να το λύσετε στο παρελθόν;
Θεωρείται αδύνατο. Άλυτο.
Ένα καταραμένο μυστήριο του σύμπαντος.
Μέχρι τώρα;
Ινδός... Ινδός... και πάλι Ινδός...
Έτσι...
...χρησιμοποιώντας το θεώρημα της απόκλισης...
...ποια είναι η ροή...
...του F από την επιφάνεια S εδώ;
Μα τι στο καλό κάνει;
- Αποδείξεις. - Αποδείξεις;
Πρέπει να τον αφήσεις να τρέξει, Χάρντι.
Μην του προκαλείς ασφυξία.
Πήγε στο κρίκετ.
Ακολούθησε την ομπρέλα.
Κύριε!
Κύριε Χάρντι!
Κύριε Χάρντι;
Μελέτησα τις αποδείξεις σου...
...αν μπορεί να τις πει κανείς έτσι, πολύ προσεκτικά.
Και σημείωσα τις παραλείψεις και τα λάθη σου.
Έχω κι άλλες παρατηρήσεις, αλλά από εκεί πρέπει να ξεκινήσεις.
Άκου, είμαι αυστηρός μαζί σου για το καλό σου.
- Ώστε να δημοσιευτείς. - Ας δημοσιεύατε τα τετράδια...
...και το θεώρημα των πρώτων αριθμών. Τα είχατε τόσο καιρό.
Θα το ήθελα πολύ. Αλλά αν τα δημοσίευα...
...όπως είναι τώρα, θα μ΄ έκλειναν στο τρελοκομείο.
Δεν καταλαβαίνετε. Αυτά...
...δεν τα σκέφτομαι όπως τα σκέφτεστε εσείς.
Αυτά τα βήματα που λέτε, αυτά που θέλετε, δεν ξέρω να τα κάνω.
Ξεκίνα και βάλε τα δυνατά σου...
...και να δεις που θα εντυπωσιαστείς.
- Ξέρετε κάτι που δεν ξέρω; - Προφανώς όχι.
Ωχ, όχι. Με τον Θεό δεν έχουμε τόσο στενή επικοινωνία.
Όποτε προετοιμάζομαι για βροχή, δε βρέχει.
Ισχύει.
Είμαι ο Χάρντι και θα περάσω το απόγευμά μου στη Βιβλιοθήκη Ρεν.
Τώρα είναι σίγουρο ότι θα έχουμε λιακάδα.
Βλέπεις, είμαι αυτό που αποκαλείς "άθεος".
Όχι, κύριε. Πιστεύετε στον Θεό.
Απλά έχετε την εντύπωση ότι δε σας συμπαθεί.
Ω, αλήθεια;
Άκου...
Δε σκόπευα να...
...να σου το δώσω ακόμα, αλλά πήρα την πρωτοβουλία κι έκανα...
...κι έκανα εγώ μερικές από τις αποδείξεις σου.
Μόνο για να σου δείξω τι μπορούμε να καταφέρουμε μαζί.
Βλέπεις;
Δημοσιεύτηκες.
Κύριε Χάρντι, σας ευχαριστώ!
Σας ευχαριστώ, κύριε!
Με μεγάλη υπερηφάνεια σας ανακοινώνω σήμερα...
...τη δημοσίευση του άρθρου του γιου μου...
...στη Μαθηματική Εταιρεία του Λονδίνου.
Τι σπουδαίο πράγμα. Μια κοινότητα πολύ μεγάλου κύρους.
Πώς τα περνάει η μικρή μας ιδιοφυΐα;
Μη δίνεις σημασία σ΄ αυτήν.
Δεν είναι και τόσο περήφανη για τα κατορθώματά του. Ε;
Ραμάνουτζαν;
Ξύπνα! Μόλις ανακοινώθηκε στο ραδιόφωνο. Έχουμε πόλεμο!
- Εδώ; - Όχι, στο Βέλγιο!
Έλα, σήκω! Έρχεται ο Βασιλιάς!
Ζήτω ο Βασιλιάς!
Καταραμένοι εθνικιστές.
Ο Μπέρτι μου ζήτησε να τον βοηθήσω...
...με την Αντιπολεμική Δημοκρατική Κίνηση, ή κάπως έτσι.
Άρχισε να κινητοποιείται ήδη;
Εγώ έλαβα μια επιστολή απ΄ το Γραφείο Πολέμου σήμερα το πρωί.
Χρειάζονται βοήθεια σε θέματα βαλλιστικής.
- Βαλλιστικής; Ζήτησαν εσένα; - Το ξέρω.
Προσπάθησα να τους εξηγήσω, αλλά προτιμούν να έχουν πολύ κόσμο.
Τέλος πάντων, δεν πρόκειται να σου λείψω.
Φημολογείται... ότι είμαι απλά ένα αποκύημα της φαντασίας σου.
Αυτό δεν είναι αλήθεια.
Α, ο Ραμάνουτζαν είναι εκεί κάτω.
Υπάρχει λόγος που δεν του αρέσουν οι αποδείξεις, ξέρεις.
Μπορεί να είναι ασύμφωνες με τους τύπους του.
- Ζήτω ο Βασιλιάς! - Τι θέλεις να πεις;
Διατηρώ επιφυλάξεις για κάποια σημεία της δουλειάς του.
Τι περίμενες;
Μπορεί ν΄ ανήκει σ΄ έναν ανώτερο κόσμο, αλλά δεν είναι και Θεός.
Τώρα ανακουφίστηκα.
Δεν είναι.
Πώς θα έρθει τώρα η Τζάνακι εδώ;
Μην ανησυχείς. Λένε ότι θα έχει τελειώσει πριν τα Χριστούγεννα.
Σε παρακαλώ, γράψε στο τέλος ότι φυσικά και θα πάω...
...και να μην ανησυχεί για τον πόλεμο. Είναι πολύ μακριά από εδώ.
Και ότι περιμένω να κάνει τις απαραίτητες ενέργειες.
Κι επίσης ότι τον αγαπώ πάρα πολύ.
Αυτά.
Βάλε την υπογραφή σου εδώ.
Ήξερα τον άνδρα σου.
Αλλά περνούσε όλη την ώρα του στον ναό.
Ακόμα εκεί είναι, σε μια κόγχη.
Μητέρα;
Μητέρα, σε παρακαλώ, θα του ταχυδρομήσεις αυτό;
Τι;
Πρέπει να ξέρει ότι θα πάω εκεί, παρά τον πόλεμο.
Μητέρα, άσε με να σε βοηθήσω.
- Τι έγιναν όλα τα λαχανικά; - Μερίδες για τον πόλεμο.
Και λίγα... ευχαριστώ.
Δεν υπάρχει γράμμα για ΄σένα.
Μπορείτε να ξανακοιτάξετε;
Ήδη κοίταξα δεύτερη φορά. Τώρα καθυστερείς τη γραμμή.
Η μαμά του ξέχασε να του γράψει.
Κοιτάξτε ποιος είναι. Ο ιδιοφυής μετανάστης!
Εμείς πάμε στον πόλεμο κι αυτός χαλαρώνει εδώ στην πολυτέλεια;
Πού νομίζεις ότι πηγαίνεις;
Τζαμπατζή μαυρούλη.
Σου μιλάω.
Εδώ είναι η πατρίδα μας.
Μην το ξεχνάς αυτό.
Νίκη με οποιοδήποτε κόστος;
Νίκη για ποιον;
Καταλαβαίνω ότι είναι αναπόφευκτο...
...όποιος ενδιαφέρεται πρωτίστως για την ειρήνη...
...να μην είναι δημοφιλής εν καιρώ πολέμου.
Αλλά ίσως αυτός είναι καλός λόγος για να υπάρχουμε εμείς.
Πράγματι, πράγματι.
Ο κύριος Λίτλγουντ μας παραχώρησε ευγενικά τα δωμάτιά του...
...όσο καιρό θα απουσιάζει λύνοντας εξισώσεις βαλλιστικής...
...για την οποία είναι τόσο ακατάλληλος.
Γι΄ αυτό, παρακαλώ, μην αγγίζετε τα βιβλία μου.
Εννοεί τη συλλογή του από ουίσκυ.
Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε.
Στην υγειά σας.
Σας ευχαριστώ πολύ. Ευχαριστώ που ήρθατε.
Γελοίοι!
Ήταν τόσο γρήγοροι, και οι δικοί μας είχαν παραταχθεί λάθος.
Τι σημαίνει αυτό;
Περίμενα ότι θα επέλεγες τις μάχες σου πιο σοφά.
Λόγω της καλής θέλησης του Κολεγίου βρίσκεται ο Ραμάνουτζαν εδώ.
Τι σχέση έχει η Αντιπολεμική Κίνηση με τον Ραμάνουτζαν;
Να ξέρεις ότι ο φίλος σου ο Ράσελ θα χάσει τη θέση του Λέκτορα...
...εξαιτίας αυτών των φυλλαδίων που μοιράζει.
Έχουμε μάθει ότι και άλλοι κάνουν το ίδιο.
Με απειλείτε;
Ο κύριος Χάουαρντ προσπαθεί απλά να σε προειδοποιήσει...
...για την επισφαλή θέση στην οποία βρίσκεσαι.
Έχεις φυσικά το δικαίωμα...
...να πας το θέμα στο Συμβούλιο του Κολεγίου.
Να είστε βέβαιοι ότι θα το θέσω ως θέμα ηθικής.
Μάλλον επικίνδυνη λέξη...
...με τόσους φιλελεύθερους φίλους που έχεις στη Γαλλία.
Αλλαγή, Χάρντι. Αυτό ήθελες.
Τώρα πρέπει εσύ να την συνηθίσεις.
Από τον κύριο Λίτλγουντ, κύριε.
Αν μου επιτρέπετε, είναι τόσο λάθος να βρίσκεται στο πεδίο της μάχης...
...που δε νομίζω ότι κάποια σφαίρα θα τον αναγνώριζε ως στόχο.
Να σε πάρει... Λίτλγουντ.
Αγαπητέ μου Χάρολντ...
...παρακαλώ συγχώρησέ με για την ενόχληση.
Φεύγω για να πάω σε αυτόν τον απαίσιο πόλεμο...
...και δεν έχω την παραμικρή ιδέα αν θα επιστρέψω ποτέ.
Ευτυχώς, αντίθετα με ΄σένα, έχω τον Θεό για παρηγοριά.
Έχω δύο παρατηρήσεις:
Η πρώτη είναι ότι η δουλειά του Ραμάνουτζαν στους πρώτους αριθμούς...
...αν και πανέξυπνη, είναι στην πραγματικότητα εσφαλμένη.
Η άλλη παρατήρηση είναι πιο περίπλοκη.
Ο Ραμάνουτζαν δεν είναι τίποτα λιγότερο από θαύμα.
Ο άνθρωπος ξεπερνάει κάθε έννοια ευφυΐας...
...που έχω ποτέ κατανοήσει.
Ξέχνα τον Τζάκομπι. Είναι συγκρίσιμος με τον Νεύτωνα.
Έχω φτάσει να πιστεύω...
...ότι για τον Ραμάνουτζαν, κάθε ένας από τους φυσικούς αριθμούς...
...είναι και προσωπικός του φίλος.
Και υπό αυτήν την έννοια, έχεις μια ευθύνη.
Πρέπει να τον προσέξεις...
...και να βεβαιωθείς ότι η δουλειά του θα καταλήξει σε κάτι.
Μην αφήσεις τον Χάουαρντ και το συνάφι του να νικήσουν.
Όπως βλέπεις, Χάρντι, έχεις κι εσύ έναν πόλεμο να πολεμήσεις.
Κοίτα μόνο να μην είναι με τον Ραμάνουτζαν.
Ορίστε λοιπόν.
Άφησε αυτό για να το δεις και μόνος σου.
Το θεώρημά σου για τους πρώτους αριθμούς είναι λάθος.
Δεν είναι. Δε μπορεί να είναι.
Έχει αρκετό ενδιαφέρον.
Αν συγκρίνεις την προσέγγιση των πρώτων αριθμών...
...με το πραγματικό πλήθος τους... ο υπολογισμός τι μας λέει;
Η προσέγγιση είναι πάντα μεγαλύτερη.
Ακόμα και στο 1000; Στο 1 εκατομμύριο;
Στο 1 δισεκατομμύριο τρις;
Είναι;
Πού είναι η απόδειξη;
Σας την έδωσα. Το αποδεικνύει.
Όχι, γιατί όσο και διαισθητικά προφανές μπορεί να μοιάζει...
...όταν υπόκειται σε υπολογισμούς, αποτυγχάνει.
Ο κύριος Λίτλγουντ υπολόγισε έναν αριθμό...
...που δείχνει ότι το θεώρημά σου προβλέπει μερικές φορές μικρότερο...
...όχι μεγαλύτερο, από το πραγματικό πλήθος των πρώτων αριθμών.
Το θεώρημά σου είναι λάθος.
Και γι΄ αυτό δε μπορούμε να δημοσιεύσουμε τίποτε άλλο...
...μέχρι επιτέλους να με εμπιστευτείς στο θέμα των αποδείξεων.
Η διαίσθηση δε μπορεί να σε πάει πολύ μακριά.
Σταματήστε!
Δε μπορώ ν΄ ακούω άλλο.
Διαίσθηση;
Λέτε αυτήν τη λέξη σα να μην σημαίνει τίποτα.
Αυτό είναι μόνο για σας; Αυτό είμαι εγώ;
Συγγνώμη. Μου διαφεύγει κάτι;
Δε με... Δε με έχετε καν δει...
...πόσο μάλλον να με γνωρίσετε.
Είστε... Είστε άνθρωπος χωρίς πίστη!
Δε βλέπω φωτογραφίες κανενός εδώ!
Ούτε καν οικογενειακές! Ποιος είστε, κύριε Χάρντι;
Πώς τολμάς...
...εσύ να με κρίνεις;
Μα εσείς κρίνετε εμένα! Δεν το βλέπετε;
Όχι.
Ειλικρινά, δεν το βλέπω!
Δεν ξέρετε τι έχω εγκαταλείψει για να βρίσκομαι εδώ;
Δεν έχω τίποτα.
Βλέπετε καν τις μελανιές στο πρόσωπό μου;
Έχω μία σύζυγο, κύριε Χάρντι.
Επιτέλους.
Ραμάνουτζαν; Εσύ είσαι;
Κύριε Χάρντι.
Δεν είσαι καλά;
- Δεν είναι κάτι σοβαρό. - Είσαι σίγουρος;
Πηγαίνω στη βιβλιοθήκη.
Είτε το πιστεύεις είτε όχι...
...αν χωθείς ανάμεσα στα ράντζα, υπάρχουν ακόμα βιβλία εκεί.
Οι αποδείξεις που μου άφησες...
Υπέροχες.
Πραγματικά υπέροχες.
Οπότε... θα ξαναπιάσουμε δουλειά;
Αύριο το πρωί;
- Μάλιστα, κύριε. - Ωραία.
- Τα χαιρετίσματά μου στη σύζυγο. - Ευχαριστώ πολύ.
- Καλημέρα, κύριοι. - Λυπάμαι πολύ, κύριε.
Ήταν ένας θαυμάσιος νέος. Ο καλύτερος της χρονιάς του.
Όλοι τους ήταν θαυμάσιοι νέοι.
Και όλη η γνώση που αποκόμισαν εδώ....
...θυσιάστηκε για λίγα μέτρα γης.
Λένε ότι είναι το τίμημα της νίκης.
Έλα, Μπέρτι.
Ανησυχώ για τον Ραμάνουτζαν.
Γιατί;
Δε φαίνεται να είναι ο εαυτός του.
Κι εσύ τι μπορεί να ξέρεις;
Πολύ λίγα, ομολογώ.
Αλλά δε νομίζω ότι είναι καλά. Φαίνεται αλλαγμένος.
Είχαμε έναν τρομερό τσακωμό τις προάλλες...
...σχετικά με τη διαίσθηση, και ξέσπασε.
Και την επόμενη μέρα μου έφερε αυτές τις καταπληκτικές αποδείξεις.
Χάρολντ, έχεις κι εσύ τον τρόπο σου...
Τι εννοείς;
Εσύ και η καταραμένη σου αυστηρότητα, τελικά τον λύγισαν.
Σε προειδοποίησα να τον αφήσεις να τρέξει.
- Μα δεν είναι άλογο κούρσας. - Όχι, δεν είναι.
Αλλά έτσι απάνθρωπα που του έχεις φερθεί, υποθέτω...
Υποθέτω ότι το άλογο κούρσας δεν ήταν κακό ξεκίνημα.
Ταγματάρχα, να σου μιλήσω λίγο;
Δεν έχω χρόνο για ΄σένα!
Για διαμερίσεις;
Ο Ραμάνουτζαν.
Το θράσος του.
Η αχαλίνωτη έπαρσή του.
Δε θα τα καταφέρει χωρίς εσένα.
Δε θα τα καταφέρει καθόλου!
Κοίταξα τη δουλειά σου πάνω στις διαμερίσεις.
Μου φαίνεται ότι πλησιάζεις σε μια σημαντική ανακάλυψη.
Τώρα, λοιπόν, που έχεις στρωθεί στη δουλειά...
...νομίζω ότι πρέπει να γνωρίσεις τον Ταγματάρχη ΜακΜάον.
Είναι ο ηγέτης της Συνδυαστικής στο Πανεπιστήμιο, και...
...επίσης τυχαίνει να είναι ο πιο σθεναρός σου αντίπαλος.
Λέει ότι οι διαμερίσεις δε λύνονται.
Ειδικά από κάποιον σαν εσένα.
Τότε ν΄ αρχίσει να κάνει πολλές πράξεις.
Μπείτε με δική σας ευθύνη!
Σε περίμενα εσένα.
Η τετραγωνική ρίζα του 58.639; Τώρα!
- 242. - 242 τι;
...κόμμα 1549090.
Ναι, αυτό ήταν παιχνιδάκι. Ρώτα εμένα.
Εμπρός.
Ο ίδιος αριθμός, στο τετράγωνο.
3.438.532.321.
Σε διέλυσα!
Συνδυαστική. Με αυτό ασχολούμαι.
Ένα ωραιοποιημένο παιχνίδι με ζάρια.
Το θράσος που έχετε κι οι δυο σας....
Αποτύχατε με τους πρώτους αριθμούς...
...και τώρα κάνετε τούμπα και θέλετε να λύσετε τις διαμερίσεις;
Δε γίνεται, σας το λέω.
Ειδικά από εσένα.
Γίνεται.
Και θα το κάνω.
Όχι, εγώ θα το κάνω. Με το χέρι.
Με αργές και βασανιστικές προσθέσεις...
...και τότε θα είστε απόλυτα σίγουροι...
...ότι όποιον τύπο και να σκαρφιστείτε, θα είναι εντελώς λάθος.
Και τότε εσύ θα ξαναχωθείς κάτω απ΄ την πέτρα σου στην Ινδία...
...και θα γλιτώσουμε από τα καμώματά σου, Χάρντι.
Πες μου, πόσο ψηλά θέλεις να πάω;
Το P(200) είναι καλό.
Αλήθεια μπορώ να το κάνω.
Εδώ είμαστε λοιπόν. Το P(200). Η στιγμή της αλήθειας.
Ξέρεις, είχα τοποθετηθεί στο Μαντράς κάποτε.
Ναι.
Λοιπόν, εσύ πρώτος.
Τι σου έδωσε ο τύπος σου;
3 τρις 972 δις 998 εκατομμύρια.
Θεέ μου...
Πολύ κοντά.
Απέχει μόνο 2%.
Απίστευτο...
Ταγματάρχα ΜακΜάον, να σας παρουσιάσω...
...τον κύριο Ραμάνουτζαν.
- Πόσον καιρό έχεις τον βήχα; - Τρεις εβδομάδες.
Μάλιστα. Και τον πυρετό;
- Περισσότερο. - Εισπνοή.
Εισπνοή.
Δεν είναι καλά τα πράγματα.
Έχεις τα πρώιμα σημάδια της φυματίωσης.
Λυπάμαι.
Κινδυνεύεις από πολλαπλές μολύνσεις.
Λυπάμαι πολύ, Ραμάνουτζαν.
Ο Χάρντι δεν πρέπει να το μάθει.
Τρέξτε, τρέξτε!
Ένα ζέπελιν!
Έλα, Ραμ!
Από ΄δώ!
Τιμωρούμαι...
Ο πυρετός είναι.
Έγραψε καθόλου;
Όχι.
Πού πηγαίνεις;
Με ξέχασες!
Βλέπετε; Είχατε δίκιο. Το θεώρημα του Κοσί θα δουλέψει.
Οδηγεί σε αυτήν την κυκλική ιδέα.
Στο 2000, θα πρέπει να μειώνεται...
...γύρω στο 1%.
Και καθώς το N τείνει στο άπειρο...
...το σφάλμα τείνει στο 0.
Βλέπεις; Αρχίζεις ν΄ αντιμετωπίζεις τις αντιξοότητες και πολυπλοκότητες...
...που πριν απλά κοιτούσες φευγαλέα.
Τι αναπάντεχη ομάδα που είμαστε.
Αν πραγματικά λύσουμε τις διαμερίσεις, θα είναι ένα μνημειώδες επίτευγμα.
Σου είπα ότι... σε πρότεινα για να γίνεις Μέλος;
Κύριε Χάρντι...
...σας ευχαριστώ.
Τρώς όσο πρέπει;
Ξέρω, βέβαια, ότι υπάρχουν ελλείψεις...
...αλλά υπάρχει ακόμα φαγητό στο εστιατόριο.
Εντάξει είμαι.
Δεν είναι τίποτα.
Να σε ρωτήσω κάτι.
Πώς σου έρχονται όλα αυτά;
Δεν ξέρω.
Γιατί μπαίνω στον κόπο να πάω στο Συμβούλιο...
...αφού σκοπεύουν να με διώξουν;
Αν νομίζεις ότι θα δεχθώ αυτόν τον τσαρλατάνο για Μέλος...
...είσαι πολύ γελασμένος.
Σε παρακαλώ, πες μου ότι δεν τον πρότεινες.
Θα λύσει τις διαμερίσεις.
Το αξίζει. Εσύ μου είπες...
...να τον αφήσω να τρέξει σαν άλογο. Το έκανα.
Και τώρα... είναι ανάγκη να του ανεβάσω το ηθικό.
Εννοείς ότι θέλεις να ξεπλύνεις τις ενοχές σου.
Πραγματικά για τόσο έξυπνος άνθρωπος, είσαι πολύ μουντός.
Λοιπόν. Το θέμα της εκλογής του Σρινιβάσα Ραμάνουτζαν...
...τίθεται σε ψηφοφορία.
Συγγνώμη που ενοχλώ τόσο αργά.
Ένιωσα ότι πρέπει να το μάθεις από ΄μένα.
Ντρέπομαι για εμένα και για το Κολέγιο.
Αλλά η υποψηφιότητά σου απορρίφθηκε.
Σας ευχαριστώ που μου το είπατε.
Ξέρω πως κάνατε ό,τι μπορούσατε.
Ναι, κι άλλα επιθέματα!
Μπορεί να βοηθήσει κάποιος εδώ, παρακαλώ;
Νοσοκόμα!
- Νοσοκόμα! - Έτσι μπράβο. Ανάπνεε.
Ραμάνουτζαν;
Νοσοκόμα; Νοσοκόμα!
Να τον ξυπνήσω;
Όχι.
Θα έρθει όταν είναι έτοιμος.
Συγγνώμη, γιατρέ.
Ο κύριος ζητάει τον ινδό σπουδαστή.
Α, ναι.
Ήρθε χθες το βράδυ.
Δεν ήταν καλά. Με τρομερό πυρετό.
Εδώ ήταν.
Η κατάστασή σου χειροτέρεψε.
Ίσως δε σου μένει πολύς καιρός.
Πρέπει να τακτοποιήσεις τις υποθέσεις σου.
Έχεις συγγενείς εδώ;
Κανέναν;
Όχι!
Κύριε, κάτι συνέβη στο Λονδίνο.
Φώναξέ μου ένα ταξί.
Στάθηκε πολύ τυχερός με το τρένο.
Τον είδε ο σταθμάρχης πριν πηδήξει.
Αλλά ο κίνδυνος είναι στους πνεύμονές του.
Ναι, είχε έναν άσχημο βήχα εδώ και καιρό.
Δεν είναι βήχας.
Έχει προχωρημένη φυματίωση.
Και... δεν υπάρχει τίποτα που μπορούμε να κάνουμε;
Να προσευχόμαστε. Θα χρειαστεί ένα θαύμα.
Κύριε Χάρντι.
Συγγνώμη για την αναστάτωση που προκάλεσα.
Με τρόμαξες.
Πήγες να εκπληρώσεις την προφητεία σου...
Η γυναίκα μου με έχει ξεχάσει.
- Δεν έχω κανέναν. - Καταλαβαίνω ότι...
...μπορεί να νιώθεις έτσι, αλλά...
...έπρεπε να μου το έχεις πει.
Θα σε βοηθούσα.
Ξέρεις... θα μπορούσε κάλλιστα να ήμουν εγώ στη θέση σου.
Χαίρομαι που δεν ήσουν.
Έχεις προκαλέσει αρκετά με τον Ραμάνουτζαν.
Θα σας σκέφτομαι και τους δύο.
- Πού θα πας; - Θα κατηφορίσω προς Οξφόρδη.
Και θα τους περιμένω να με ικετέψουν να επιστρέψω.
- Αντίο, Χάρολντ. - Γεια σου, Μπέρτι.
Τι κρίμα που δεν πήρε τον Χάρντι μαζί του.
Ακόμα δεν καταλαβαίνω σε τι συνεισφέρει.
Ναι... είχα μια συζήτηση με τον Ταγματάρχη ΜακΜάον.
Φαίνεται ότι ο Ραμάνουτζαν πλησιάζει ένα μεγάλο επίτευγμα.
Ακριβώς. Τις διαμερίσεις.
Αυτό είναι αδύνατον.
Μένει να το δούμε.
Θεέ μου, κάνει κρύο εδώ μέσα. Είσαι αρκετά ζεστά;
Δοκιμάστε να κοιμηθείτε. Πηγαίνω κοντά στον σωλήνα για να μην παγώσω.
Θα ήταν καλύτερα για όλους αν το τρένο είχε κάνει τη δουλειά του.
Ναι, θα μπορούσες να μετενσαρκωθείς σε περιστεροκούραδο.
Συγγνώμη που δεν ήμουν ένας καλύτερος φίλος...
...με την παραδοσιακή έννοια.
Ξέρω ότι χρειαζόσουν έναν φίλο, αλλά δεν είμαι καλός σ΄ αυτά.
Ποτέ δεν ήμουν.
Η ζωή για ΄μένα είναι...
Ήταν ανέκαθεν τα μαθηματικά.
Θέλατε να μάθετε από πού παίρνω τις ιδέες μου.
Ναι.
Από τη θεά μου.
Τη Ναμαγκίρι.
Μου μιλάει.
Βάζει εξισώσεις στη γλώσσα μου όταν κοιμάμαι...
...και μερικές φορές όταν προσεύχομαι.
Με πιστεύετε;
Αφού είστε φίλος μου...
...τότε ξέρετε ότι σας λέω την αλήθεια.
Αν είστε πραγματικά φίλος μου.
Μα δεν πιστεύω στον Θεό. Δεν πιστεύω σε τίποτα που δε μπορώ ν΄ αποδείξω.
Τότε δε μπορείτε να με πιστέψετε.
Δεν καταλαβαίνετε;
Μια εξίσωση δεν έχει κανένα νόημα για ΄μένα...
...αν δεν εκφράζει μια σκέψη του Θεού.
Ίσως είναι καλύτερα να παραμείνουμε όπως ήμασταν.
Όταν πήγαινα στο σχολείο, θυμάμαι έναν δάσκαλο να λέει...
"Ξέρετε ότι υπάρχει ο Θεός, επειδή είναι σαν χαρταετός."
"Νιώθετε το τράβηγμα στο σκοινί και ξέρετε ότι είναι εκεί πάνω."
Και είπα: "Κι όταν δεν φυσάει αέρας κι ο χαρταετός δεν πετάει;"
Όχι... δε μπορώ να πιστέψω στον Θεό.
Δεν πιστεύω στην περίφημη σοφία της Ανατολής...
...πιστεύω όμως σ΄ εσένα.
Ευχαριστώ.
Θέλω πολύ να τελειώσουμε αυτό που αρχίσαμε.
Ωραία.
Έφερα μερικούς υπολογισμούς, σε περίπτωση που αισθανόσουν καλύτερα.
Και μετά θέλω να γυρίσω σπίτι.
- Σπίτι; - Αμέσως μόλις μπορέσω.
Ή αν πεθάνω, πρέπει να μου υποσχεθείτε ότι θα με πάτε σπίτι.
Δεν πρόκειται να πεθάνεις.
Ήρθε αυτό για ΄σένα.
Θα σε αφήσω να ησυχάσεις.
Προσπάθησε να ακούς τους γιατρούς.
Ξέρω ότι δεν είναι στη φύση σου.
Ποτέ δε θα μάθω γιατί επέλεξες να με ξεχάσεις.
Μία μόνο απάντηση...
...στα τόσα γράμματα που σου έστειλα, θα ήταν αρκετή.
Πήγα να μείνω με τον αδελφό μου...
...και την οικογένειά του, όπου και θα παραμείνω.
Αυτό το τελευταίο γράμμα ειναι για να σου πω αντίο.
Τι συνέβη;
Δεν ξέρω. Είναι απαράδεκτος ασθενής.
Δεν πιστεύει στα φάρμακα. Δεν τρώει τίποτα.
Μόνο προσεύχεται στη Ναμαγκίρι του.
Κι εγώ θα προσευχόμουν αν ήσουν ο γιατρός μου.
Και είμαι άθεος.
Εγώ φταίω.
Ναι. Ίσως.
Απέχουμε μόνο .004.
Δεν πρέπει να πεθάνει μαζί μου, κύριε Χάρντι.
Δεν πρόκειται να πεθάνεις.
Αν είναι σωστό...
...θα κάνεις μεγάλη διαφορά.
Έχω τις αποδείξεις.
Θεέ μου!
Τα κατάφερε. Πραγματικά τα κατάφερε.
Τώρα πρέπει να γίνει Μέλος.
Να είσαι λογικός, Χάρντι.
Θα αποτύχει ξανά.
Με τη βοήθειά σου, δε θα αποτύχει.
Εξάλλου, υπάρχει κι άλλος τρόπος.
Αν ήταν...
Αν ήταν Μέλος της Βασιλικής Εταιρείας...
- Της Βασιλικής Εταιρείας; - Ναι.
Είναι Ινδός!
ΜακΜάον. Άκουσέ με.
Πραγματικά το χρειάζεται.
Φρόντισε να φτάσει στον Υπολοχαγό Λίτλγουντ.
Τον Λίτλγουντ; Πού;
Κύριε Χόμπσον, κύριε Μπέικερ, έχω κάποιον...
...που θέλει να σας μιλήσει για τον κύριο Ραμάνουτζαν.
Κύριοι.
Το Τρίνιτι τον απέρριψε.
Θέλω να έχει την ευκαιρία να θέσει υποψηφιότητα.
Να δοκιμαστεί εκεί που είναι δυνατός.
Όπως νομίζεις. Αλλά να δεις ότι το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο.
- Χάρντι. - Καλημέρα.
Σε τι έμπλεξες αυτή τη φορά;
Τζων!
Καλοσύνη σου που ήρθες.
Δε θα το έχανα με τίποτα.
Αντιλαμβάνεστε τώρα τη δουλειά που έχει γίνει στις διαμερίσεις...
...και την τεράστια πρόοδο που έχει επιτευχθεί.
Και όλα αυτά...
...από έναν άνθρωπο του οποίου η μόρφωση ήταν ελλειπέστατη...
...όταν τον γνώρισα, αλλά η γνώση του ήταν βαθύτατη.
Οι γνώμες μπορεί να διαφέρουν σχετικά με τη σημασία του έργου...
...του Ραμάνουτζαν, και κατά πόσο μπορεί να έχει επίδραση...
...στα μαθηματικά του μέλλοντος...
...αλλά αυτό που όντως αποτελεί δώρο...
...είναι η εντυπωσιακή και ακαταμάχητη πρωτοτυπία του.
Ο κύριος Λίτλγουντ μου είπε κάποτε ότι...
...κάθε φυσικός αριθμός είναι ένας προσωπικός φίλος του Ραμάνουτζαν.
Πιστεύω ότι είναι αλήθεια.
Εκείνος μου είπε ότι μια εξίσωση δεν έχει νόημα...
...αν δεν εκφράζει μια σκέψη του Θεού.
Και παρ΄ ό,τι όλα όσα πιστεύω αντιτίθενται σε αυτό...
...ίσως έχει δίκιο.
Γιατί αυτό ακριβώς δεν είναι το πάθος μας για τα Καθαρά Μαθηματικά;
Είμαστε απλοί εξερευνητές του απείρου...
...στην αναζήτηση της απόλυτης τελειότητας.
Δεν επινοούμε εμείς τις εξισώσεις. Υπάρχουν ήδη...
...και περιμένουν μόνο...
...τα πιο λαμπρά μυαλά, όπως του Ραμάνουτζαν...
...να τις διατυπώσουν και να τις αποδείξουν.
Οπότε, τελικά...
...αναγκάστηκα να αναρωτηθώ:
Ποιοι είμαστε εμείς που θα αμφισβητήσουμε τον Ραμάνουτζαν...
...για να μην πω τον ίδιο τον Θεό;
Ευχαριστώ.
Αρκετό χρόνο μας σπατάλησε ο τσαρλατάνος μια φορά.
Και τώρα ο Χάρντι κουβάλησε τον μόνο άνθρωπο στον κόσμο...
...που θα τον υποστηρίξει, από τα χαρακώματα.
Όχι. Αρκετά πια με αυτόν τον... Ράμουτζιν.
Ο Λίτλγουντ δεν είναι ο μόνος.
Νομίζω ότι διαθέτει το πιο θαυμαστό μυαλό που έχω δει στη ζωή μου.
Και λέγεται Ραμάνουτζαν.
Χάρντι;
Έγινα Μέλος της Βασιλικής Εταιρίας!
Μου έγραψε!
Τζάνακι...
Αν είχες πάει να τον βρεις...
...δε θα επέστρεφε ποτέ.
Πραγματικά θα γυρίσεις στην πατρίδα σου;
Ο πόλεμος τελείωσε. Είναι πια καιρός.
Τώρα που έγινες Μέλος της Βασιλικής Εταιρείας...
...θα είναι πολύ περήφανοι για ΄σένα.
- Σας χρωστάω τόσα πολλά. - Όχι, όχι.
Εγώ είμαι που σου χρωστάω.
Έλα. Πάτα το γρασίδι. Έχεις αργήσει.
Μα, κύριε, δε μπορώ. Δεν είμαι Μέλος εδώ.
Είσαι σίγουρος γι΄ αυτό;
Ναι αλλά είσαι Μέλος της Βασιλικής Εταιρείας.
Επανέλαβε μετά από ΄μένα:
"Εγώ, ο Σρίνιβας Ραμάνουτζαν...
...εκλεγμένο Μέλος του Κολεγίου Τρίνιτι..."
Εγώ, ο Σρίνιβας Ραμάνουτζαν...
...εκλεγμένο Μέλος του Κολεγίου Τρίνιτι...
Συγγνώμη που άργησα. Ο ταξιτζής χάθηκε.
Θα έπρεπε να το καταλάβω, από τον αριθμό του.
- Ποιος αριθμός ήταν; - Ένας μάλλον αδιάφορος.
- 1729. - Όχι, Χάρντι.
Είναι ένας πολύ ενδιαφέρων αριθμός.
Είναι ο μικρότερος αριθμός που μπορεί να γραφτεί...
...σαν το άθροισμα δύο κύβων με δύο διαφορετικούς τρόπους.
Ειδοποίησες την οικογένειά σου;
Αλλά όχι εκείνη.
Δεν ξέρω καν αν πήρε το γράμμα μου.
Είμαι... μάλλον άσχετος σε τέτοια θέματα, αλλά...
Αλλά θα πω το εξής...
Δεν υπάρχουν αποδείξεις ούτε υποκείμενοι νόμοι...
...που να καθορίζουν το αποτέλεσμα στα ζητήματα της καρδιάς.
Για αυτό είμαι βέβαιος.
Ίσως όταν ξανασυναντηθούμε, να σας απασχολούν κι εσάς τέτοια ζητήματα.
Ναι, ίσως.
Θα μου λείψεις, φίλε μου.
Κι εσύ θα μου λείψεις.
Θέλω γράμμα σου με όλη τη νέα δουλειά σου, κάθε εβδομάδα.
Και να μας ξανάρθεις σε έναν χρόνο.
Το υπόσχομαι.
Το απογευματινό ταχυδρομείο, κύριε.
- Ευχαριστώ. - Από την Ινδία.
Επιτέλους!
Θα επιστρέψει, κύριε;
Είναι δύσκολο να εκφράσω με λόγια...
...το τι οφείλω...
...στον Ραμάνουτζαν.
Η πρωτοτυπία του έχει υπάρξει σταθερή πηγή έμπνευσης για ΄μένα...
...από τότε που τον γνώρισα.
Και ο θάνατός του...
...είναι ένα από τα χειρότερα πλήγματα που δοκίμασα ποτέ.
Αλλά τώρα λέω στον εαυτό μου όποτε θλίβομαι...
...και όποτε αναγκάζομαι να ακούω...
...κουραστικούς και πομπώδεις ανθρώπους...
"Εγώ έχω καταφέρει κάτι, που εσείς ποτέ δε θα μπορούσατε.
Έχω συνεργαστεί και με τον Λίτλγουντ και με τον Ραμάνουτζαν...
...περίπου επί ίσοις όροις."
Ας πάρουμε αυτό.
Τι;
Το 1729.
Δεν καταλαβαίνω τι το ιδιαίτερο έχει.
Ούτε εγώ το κατάλαβα την πρώτη φορά.
Το 1976 ανακαλύφθηκε ένα "χαμένο τετράδιο"...
...που περιείχε νέους πρωτοποριακούς τύπους...
...από το τελευταίο έτος της ζωής του Ραμάνουτζαν.
Η ανακάλυψη κρίθηκε εξίσου σημαντική...
...με την ανακάλυψη της 10ης Συμφωνίας του Μπετόβεν.
Έναν αιώνα μετά, αυτοί οι τύποι χρησιμοποιούνται...
...στην κατανόηση της συμπεριφοράς των μαύρων τρυπών.
Η ασθένεια του Ραμάνουτζαν επανήλθε...
...καθώς επέστρεφε στην Ινδία.
Μετά από έναν χρόνο με τη γυναίκα του, Τζάνακι...
...ο Ραμάνουτζαν πέθανε στην ηλικία των 32 ετών.
Σύμφωνα με το ινδικό έθιμο, η Τζάνακι δεν ξαναπαντρεύτηκε.
Ο Χάρντι και ο Λίτλγουντ συνέχισαν να συνεργάζονται...
...μέχρι το τέλος της ζωής τους.
Τα αξιοσημείωτα επιτεύγματά τους, στα 5 χρόνια που δούλεψαν μαζί...
...ενέπνευσαν και επηρέασαν τις επόμενες γενιές των μαθηματικών.